Þriðjudaginn 3. nóvember halda HMS og Tryggð byggð í samstarfi við Austurbrú opinn fund um þróun og framtíðahorfur íbúðamarkaðar, bygginga og skipulagsmála á Austurlandi. Fundurinn verður haldinn í húsakynnum Austurbrúar við Búðareyri 1 á Reyðarfirði, kl. 11:45 og er opinn öllum.

Á fundinum verður meðal annars fjallað um atvinnuþróun í landsbyggðunum, stöðuna á íbúðamarkaði og stöðu innleiðingar nýs viðmóts byggingarleyfa og næstu skref við þróun viðmótsins. Eining það helsta sem er á döfinni í skipulagsmálum.

Jóna Árný Þórðardóttir, bæjarstjóri Fjarðabyggðar og Dagmar Ýr Stefánsdóttir, sveitarstjóri Múlaþings

Jón Örn Gunnarsson, sérfræðingur húsnæðisáætlana hjá HMS

Auður Ævarr Sveinsdóttir, verkefnastjóri mannvirkjaskrár hjá HMS

Ólafur Árnason, framkvæmdastjóri skipulags og umhverfismats hjá HMS

Áætlun eignamarka jarða á Austurlandi

Friðrik Örn Bjarnason, sérfræðingur í fasteignaskráningu hjá HMS

Fundarstjóri verður Þuríður Lillý Sigurðardóttir, forseti bæjarstjórnar Fjarðabyggðar.

Húsið opnar kl. 11:30 og verður boðið upp á léttar veitingar meðan á fundi stendur. Fundargestum er boðið samtal við frummælendur eftir fundinn.

Við bjóðum öll velkomin á fundinn og hlökkum til að sjá ykkur sem flest.

Þróun og framtíðarhorfur íbúðamarkaðar, bygginga- og skipulagsmála á Austurlandi

Hægt er að fylgjast með á hms.is/streymi

Skipulagsdagurinn 2026 fer fram þann 5. nóvember, kl 9-16 í Háteig á Grandhótel og í beinu streymi. Hús opnar kl 8:30. Fundarstjóri verður Bergsteinn Sigurðsson.

9.00 Opnun fundar, Bergsteinn Sigurðsson, fundarstjóri 

9.05 Ávarp ráðherra, Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra

9.15 Inngangsorð Ólafs Árnasonar, framkvæmdarstjóra skipulags- og umhverfismatssviðs HMS 

Samþætting skipulagsmála og húsnæðisáætlana

9.35 Samþætting skipulagsmála og húsnæðisáætlana,, Elmar Erlendsson, framkvæmdastjóri húsnæðissviðs HMS.

9.45 Reykjavík einfaldar: Hvernig borgin getur einfaldað ferla, aukið fyrirsjáanleika, stytt afgreiðslutíma og bætt þjónustu við íbúa, hönnuði og uppbyggingaraðila, Guðný María Jóhannsdóttir, formaður umhverfis- og skipulagsráðs, Reykjavíkurborg.

Við hóp frummælenda bætast Pétur Ingi Haraldsson skipulagsfulltrúi hjá Akureyrarbæ, Þorvaldur Gissurarson forstjóri hjá ÞG verk.

Staða og þróun skipulagsmála og landnýtingar

10:55 Landnýting: Þróun í takt við markmið?, Tryggvi Már Ingvarsson, framkvæmdastjóri fasteignasviðs HMS.

11:05 Lykiltölur hins byggða umhverfis á höfuðborgarsvæðinu, Hrafnkell Proppé, skipulagsfræðingur, Urbana ráðgjöf.

Við hóp frummælenda bætast Ásdís Ólafsdóttir svæðisskipulagsstjóri hjá Samtökum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, Herdís Sigurgrímsdóttir teymisstjóri skipulags hjá HMS.

13.00 Ávarp Sambands íslenskra sveitarfélaga, Arnar Þór Sævarsson, framkvæmdastjóri.

Aðlögun byggðar að loftslagsbreytingum

13.10 Skipulag og mannvirki, hvað grípur skipulagið og hvar tekur mannvirki við?, Elín Þórólfsdóttir, teymisstjóri starfsumhverfis mannvirkjagerðar, HMS

13.20 Blágrænn Grundarfjörður, Nanna Vilborg Harðardóttir, verkefnisstjóri skipulags- og umhverfismála, Grundarfjarðarbæ.

Við hóp frummælenda bætast Gunnar Páll Eydal umhverfis- og auðlindafræðingur og skipulagsfræðingur hjá Verkís, Finnur Ricart Andrason sérfræðingur í umhverfismálum hjá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Hulda Ragnheiður Árnadóttir forstjóri, Náttúruhamfaratrygging Íslands.

Menningarlandslag, ásýnd byggðar í dreifbýli og þéttbýli

14.30 Borgin sem við mótum, Borgarhönnunarstefna Reykjavíkur Rebekka Guðmundsdóttir, deildarstjóri borgarhönnunar og borgarhönnuður, Reykjavíkurborg.

14:40 Menningarlandslag: ókortlögð verðmæti, Birna Lárusdóttir fornleifafræðingur.

Við hóp frummælenda bætast Dr. Harpa Stefánsdóttir prófessor í skipulagsfræði hjá LBHÍ, Sigríður Björk Jónsdóttir verkefnastjóri deiliskipulags hjá HMS, Þórhildur Þórhallsdóttir landslagsarkitekt hjá Landmótun.

15.30 Ráðstefnulok – léttar veitingar.

Fagfólk, kjörnir fulltrúar og allt áhugafólk um skipulag er hvatt til að taka daginn frá. Þátttökugjald er 10.000 krónur en innifalin er morgunhressing, hádegisverður og síðdegishressing. Þátttökugjald fyrir nema er 5.000 krónur.  

Uppselt er á viðburðinn en hægt að skrá sig á biðlista. Minnum einnig á streymi og hægt verður að senda inn spurningar á vefformi. Fundarstjóri mun opna á spurningar úr sal í hverju pallborði fyrir sig. 

Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Rafmagnsöryggisgátt

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Aðeins níu íbúðir voru í byggingu á Vestfjörðum í september þrátt fyrir væntingar um áframhaldandi fólksfjölgun

Mannvirkjaskrá á að einfalda gagnaskil og draga úr tvíverknaði

Skipulag íbúðabyggðar ætti að taka meira mið af áætlaðri húsnæðisþörf og langtímasýn sveitarfélaga 

Góð mæting var á opinn fund HMS og Tryggðrar byggðar á Ísafirði fimmtudaginn 29. október síðastliðinn. Fundurinn var hluti af fundaröð sem HMS og Tryggð byggð standa fyrir í samstarfi við landshlutasamtök sveitarfélaganna um stöðu og framtíðarhorfur íbúðauppbyggingar og mannvirkjamála. 

Á fundinum var fjallað um húsnæðismarkaðinn á Vestfjörðum auk þess sem helstu verkefni HMS í mannvirkja- og skipulagsmálum voru kynnt. Gylfi Ólafsson, bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar, fjallaði jafnframt um stöðuna í sveitarfélaginu.

Fólki fjölgar en fáar íbúðir eru í byggingu

Tryggvi Magnússon, sérfræðingur húsnæðisáætlana hjá HMS, fór yfir stöðu íbúðauppbyggingar og framtíðarhorfur á Vestfjörðum. Eftir áratugi fólksfækkunar hefur íbúum landshlutans aftur fjölgað og íbúðauppbygging tekið við sér. Fasteignamarkaðurinn hefur þó kólnað líkt og annarstaðar samhliða vaxtahækkunum frá árinu 2022.

Í september voru aðeins níu íbúðir í byggingu á Vestfjörðum, samanborið við 74 á sama tíma árið 2023. Flestar íbúðirnar eru jafnframt skammt á veg komnar. Húsnæðisáætlanir vestfirskra sveitarfélaga gera hins vegar ráð fyrir áframhaldandi fólksfjölgun og meiri íbúðaþörf en uppbygging síðustu ára hefur að jafnaði mætt.

Hár vaxtakostnaður getur gert uppbyggingaraðilum erfiðara fyrir að mæta aukinni íbúðaþörf með nýbyggingum. Víða á Vestfjörðum bætist við að byggingarkostnaður getur verið hærri en markaðsverð íbúða, en sá vandi var til staðar áður en vextir hækkuðu. Fólksfjölgun og aukin íbúðaþörf tryggja því ekki einar og sér fjárhagslegar forsendur fyrir nýbyggingum.

Þar geta úrræði HMS, meðal annars landsbyggðarlán, stofnframlög og sérstök byggðaframlög hjálpað til við að rjúfa kyrrstöðu. Húsnæðisáætlanir eru grunnur að því að beina stuðningi þangað sem þörfin er mest. Aðeins fimm af átta sveitarfélögum á Vestfjörðum höfðu hins vegar skilað og staðfest húsnæðisáætlun á árinu. Á fundinum var lögð áhersla á mikilvægi þess að sveitarfélög uppfæri áætlanir sínar og meti hvort fyrirhuguð uppbygging og lóðaframboð samræmist íbúðaþörf.

Mannvirkjaskrá á að einfalda ferli og bæta gögn

Auður Ævarr Sveinsdóttir, verkefnastjóri Mannvirkjaskrár hjá HMS, kynnti skrána og næstu skref í þróun hennar. Mannvirkjaskrá heldur utan um upplýsingar um stærð og eiginleika mannvirkja, stöðu framkvæmda, byggingarleyfi og úttektir. Henni var komið á til að samræma skráningu og ferli á landsvísu, draga úr tvískráningu og auðvelda upplýsingaflæði milli sveitarfélaga, fagaðila og stjórnvalda.

Áfram verður unnið að því að samræma hvernig sótt er um byggingarleyfi. Í framhaldinu verður unnið að frekari tengingum milli kerfa og aukinni sjálfvirkni, meðal annars við sannprófun upplýsinga. Til lengri tíma er horft til móttöku stafrænna hönnunarlíkana (BIM) og þess að gögnin nýtist yfir líftíma mannvirkja, auk þess að styðja eftirlit, áætlanagerð og stefnumótun.

Húsnæðis- og skipulagsáætlanir þurfa að tala betur saman

Ólafur Árnason, framkvæmdastjóri sviðs skipulags og umhverfismats hjá HMS, fór yfir helstu verkefni á döfinni í skipulagsmálum. Þar er meðal annars unnið að aukinni samþættingu húsnæðisáætlana og skipulags, svo að skipulag íbúðabyggðar taki betur mið af áætlaðri húsnæðisþörf og langtímasýn sveitarfélaganna.

Í kynningunni kom fram að stefnt sé að innleiðingu stafrænna undirritana skipulagsáætlana vorið 2027 og að greiningarvinna og samráð vegna heildarendurskoðunar skipulagslaga hefjist í upphafi næsta árs. Jafnframt var fjallað um mikilvægi þess að sveitarfélög meti þörf á endurskoðun aðalskipulags í kjölfar sveitarstjórnarkosninga, meðal annars með hliðsjón af húsnæðisþörf, loftslagsbreytingum og náttúruvá.

Einnig kom fram að samkvæmt skipulagsgátt voru 44 mál á Vestfjörðum í vinnslu. Gáttin veitir almenningi aðgang að skipulagsmálum, umhverfismati og framkvæmdaleyfum á einum stað. Þar er hægt að kynna sér gögn, senda inn athugasemdir og gerast áskrifandi að málum eða tilkynningum um ný mál á tilteknum svæðum.

Fundaröð HMS og Tryggðar byggðar heldur áfram á næstu vikum. Næstu fundir verða eftirfarandi:

•	Reyðarfjörður: 3. nóvember kl. 11:45.

Í seinni hluta nóvember eru jafnframt fyrirhugaðir fundir á Sauðárkróki, Selfossi, í Reykjanesbæ og Reykjavík. Nánari upplýsingar verða auglýstar síðar.

Fundirnir eru opnir öllum og áhugasamir eru hvattir til að mæta.

Íbúðauppbygging á Vestfjörðum þarf að halda í við fólksfjölgun

Núverandi æfingaaðstaða slökkviliða er verulega takmörkuð og uppfyllir ekki öll hæfniviðmið Brunamálaskólans

Lagt er til að byggja upp eitt fullbúið æfingasvæði og fleiri svæði fyrir reglulega verklega þjálfun um land allt

Samræmd uppbygging og samstarf ríkis og sveitarfélaga er lykilatriði í að efla viðbragðsgetu slökkviliða og öryggi samfélagsins

Ný skýrsla samstarfshóps HMS og Félags slökkviliðsstjóra Íslands (FSÍ) um uppbyggingu æfingasvæða slökkviliða sýnir að veruleg þörf er fyrir bættri aðstöðu til verklegrar þjálfunar slökkviliða hér á landi. Ekkert þeirra æfingasvæða sem eru til staðar býður upp á aðstöðu til þjálfunar fyrir öll lögbundin verkefni slökkviliða og öll þau hæfniviðmið sem lögð eru til grundvallar í námskrá Brunamálaskólans.

Skýrsla um uppbyggingu æfingasvæða slökkviliða

Samstarfshópurinn var stofnaður í kjölfar aðalfundar FSÍ á Akureyri í apríl 2025. Hópnum var falið að greina stöðu æfingasvæða slökkviliða og leggja fram tillögur að næstu skrefum við framtíðaruppbyggingu slíkra svæða á Íslandi.

Niðurstaða hópsins er skýr. Núverandi æfingaaðstaða er verulega takmörkuð og mjög misjöfn eftir landshlutum. Brýn þörf er á markvissri og samræmdri uppbyggingu sem tryggir slökkviliðum um land allt betra aðgengi að öruggri aðstöðu til reglulegrar þjálfunar og menntunar.

Æfingaaðstaða forsenda markvissrar þjálfunar

Viðeigandi æfingaaðstaða er forsenda þess að slökkviliðsmenn geti fengið þá verklegu þjálfun sem starfið krefst og geti æft reglulega við raunhæfar og krefjandi aðstæður. Takmarkað aðgengi að slíkri aðstöðu getur dregið úr möguleikum þeirra að viðhalda hæfni, haft áhrif á öryggi þeirra og viðbragðsgetu slökkviliða þegar neyðartilvik koma upp.

Slökkvilið gegna lykilhlutverki í viðbrögðum við eldsvoðum, mengunaróhöppum, slysum, náttúruhamförum og öðrum atburðum sem geta ógnað fólki, samfélagi og mikilvægum innviðum. Uppbygging æfingaaðstöðu snýst því ekki aðeins um þjálfun slökkviliða heldur einnig um að styrkja viðbragðsgetu og öryggi samfélagsins í heild.

Þrír flokkar æfingasvæða og meginniðurstaða greininga

Í skýrslunni er lagt til að æfingasvæði verði skilgreind í þrjá flokka eftir umfangi og aðstöðu, svæði A, B og C.

·       Svæði A er fullbúið æfingasvæði fyrir sérhæfða og fjölbreytta þjálfun

·       Svæði B þjónar reglulegri verklegri þjálfun og staðbundnum námskeiðum

·       Svæði C styður við einfaldari grunn- og viðhaldsþjálfun í heimahéraði.

Flokkunin gerir kleift að tengja þjálfunarþætti og hæfniviðmið við viðeigandi aðstöðu og styður þannig samræmda kennslu og þjálfun. Greining á fjarlægðum og aðgengi sýnir að eitt fullbúið æfingasvæði tryggir ekki jafnt aðgengi, en jafnframt er hvorki raunhæft né hagkvæmt að byggja fullbúna aðstöðu á mörgum stöðum.

Meginniðurstaðan er því að byggja upp eitt fullbúið svæði A og nokkur dreifð svæði B fyrir reglulega verklega þjálfun og staðbundin námskeið. Einfaldari svæði C geti jafnframt stutt við grunn- og viðhaldsþjálfun slökkviliða í heimahéraði.

Með þessu fyrirkomulagi verði leitast við að skapa jafnvægi milli sérhæfðrar aðstöðu, reglulegrar þjálfunar og aðgengis slökkviliða um land allt.

Samstarfshópurinn leggur fram fjórar megintillögur um framtíðaruppbyggingu æfingasvæða:

Byggja upp samræmt kerfi æfingasvæða á landsvísu, meðal annars með einu fullbúnu svæði A og dreifðum svæðum B.

Skilgreina ábyrgð og tryggja uppbyggingu, rekstur og fjármögnun með samstarfi ríkis, sveitarfélaga, slökkviliða og HMS.

Efla samstarf og samnýtingu með öðrum viðbragðsaðilum, svo sem lögreglu, Landhelgisgæslu, sjúkraflutningum, björgunarsveitum og almannavörnum.

Innleiða gæðakerfi og samræmd viðmið fyrir aðstöðu, búnað, öryggi, nýtingu og viðhald æfingasvæða.

Samstarf ríkis og sveitarfélaga lykilatriði

Uppbygging æfingasvæða kallar á sameiginlega nálgun ríkis og sveitarfélaga þar sem ábyrgð á uppbyggingu, rekstri og fjármögnun er skýr. Sveitarfélög bera ábyrgð á starfsemi slökkviliða en ríkið ábyrgð á rekstri Brunamálaskólans. Æfingasvæði sem nýtast bæði slökkviliðum og verklegri kennslu skólans eru því sameiginlegir innviðir ríkis og sveitarfélaga.

Samstillt uppbygging getur tryggt betri nýtingu fjármuna og veitt slökkviliðum um land allt bætt aðgengi að öruggri og fullnægjandi æfingaaðstöðu.

Samræmt kerfi æfingasvæða er grunnforsenda þess að slökkvilið geti viðhaldið hæfni sinni og brugðist við með öruggum og samræmdum hætti þegar mest á reynir. Uppbyggingin er því langtímafjárfesting í viðbragðsgetu slökkviliða og öryggi samfélagsins í heild.

Brýn þörf á bættri æfingaaðstöðu fyrir slökkvilið landsins

Gólfhitakerfi dreifa hita um stóran flöt og geta þannig stuðlað að jafnri hitadreifingu í rými

Kerfin vinna við mun lægra vatnshitastig en hefðbundin hitaveita

Vönduð hönnun og framkvæmd skiptir miklu þar sem lagnir gólfhitakerfa eru innsteyptar í gólf

Í rúma hálfa öld hafa Rb-tækniblöðin miðlað þekkingu og leiðbeiningum um mannvirkjagerð og byggingartækni. Samhliða útgáfu nýrra Rb-blaða er því tilefni til að rifja upp eldri blöð sem enn hafa notagildi og eiga erindi við mannvirkjagerð í dag.

Nú þegar kaldari árstími er genginn í garð er við hæfi að huga að upphitun húsnæðis. Rb-blað mánaðarins að þessu sinni er Gólfhitakerfi, Rb (53).010. Blaðið var upphaflega gefið út í nóvember 1998 og endurskoðað í apríl 2008.

53.010 Gólfhitakerfi.pdf

Í gólfhitakerfi er plaströrum komið fyrir í gólfinu og heitt vatn látið renna um lagnirnar. Varminn berst í gegnum gólfið og þaðan út í rýmið. Þar sem hitunarflöturinn er stór verður hitadreifing frá gólfi og upp í loft jafnari en við ýmsar aðrar upphitunaraðferðir.

Í Rb-blaðinu er fjallað um bæði kosti og galla gólfhitakerfa. Meðal kosta eru jafn og þægilegur gólfhiti, faldar lagnir og að ekki þurfi hefðbundna ofna í rýminu. Framrásarhitastig vatns í gólfhitakerfi er samkvæmt blaðinu að jafnaði um 35–40 °C og er því mun lægra en venjubundið hitastig hitaveituvatns.

Kerfin hafa þó einnig sína veikleika. Þar sem lagnirnar eru innsteyptar getur verið erfitt og kostnaðarsamt að komast að þeim ef bilun verður. Einnig þarf að fara varlega þegar borað er í gólf eða þau brotin upp vegna hættu á að skemma lagnir.

Í blaðinu er lögð áhersla á að vanda hönnun og verklag við lagningu gólfhitakerfa. Fjallað er meðal annars um efnisval, stýringu vatnshita, tengingar, lagnaaðferðir og staðsetningu deiligrinda.

Tvö algeng lagnamynstur eru tekin fyrir, lykkjur og spírall. Þegar lagt er í spíral liggja framrásar- og bakrásarrör hlið við hlið og verður gólfhitastigið því jafnara samkvæmt blaðinu.

Einnig þarf að taka mið af aðstæðum í hverju rými. Til dæmis kemur fram að leggja þurfi gólfhitarör þéttar við útveggi til að vega upp á móti kulda að utan og að hvert rými þurfi að jafnaði sérlögn svo hægt sé að stýra innihita.

Rb-blaðið veitir þannig hagnýtt yfirlit yfir helstu atriði sem þarf að hafa í huga við hönnun, lagningu og frágang gólfhitakerfa.

Opnað hefur verið fyrir umsóknir í Ask mannvirkjarannsóknarsjóð

Umsóknarfrestur er til og með 26. nóvember 2026

Við úthlutun 2026 verður lögð sérstök áhersla á þrjá flokka innan rannsóknaþarfar í húsnæðis- og mannvirkjagerð

Askur mannvirkjarannsóknarsjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til rannsókna- og þróunarverkefna á sviði húsnæðis- og mannvirkjagerðar. Alls eru 187,5 milljónir króna til úthlutunar. Sjóðurinn er fjármagnaður sameiginlega af félags- og húsnæðismálaráðuneytinu, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytinu og HMS.

Háskólasamfélagið, rannsókna- og nýsköpunargeirinn, opinberir aðilar og atvinnulífið eru hvött til samstarfs um metnaðarfull verkefni sem leiða til hagnýtra lausna, bæta ákvarðanatöku og auka skilvirkni með nýsköpun og tækni. Áhersla er lögð á að niðurstöður séu hagnýtar og skili ávinningi fyrir mannvirkjagerð á Íslandi og samfélagið í heild.

Við úthlutun 2026 verður lögð sérstök áhersla á þrjá flokka innan rannsóknaþarfar í húsnæðis- og mannvirkjagerð:

Verkefni sem styðja markvissara viðhald, endurbætur og lengri líftíma þegar byggðra mannvirkja.

Byggingarvörur, byggingarhlutar og byggingaraðferðir

Verkefni um eiginleika byggingarvara, byggingarhluta og tæknilausna miðað við íslenskar aðstæður.

Verkefni sem draga úr umhverfisáhrifum, styðja hringrásarhagkerfið og bæta orkunýtni.

Starfsreglur sjóðsins hafa verið uppfærðar og eru umsækjendur eru hvattir til að kynna sér þær vel. Endurskoðunin nær einkum til eftirfarandi kafla:

Til að tryggja stuðning við fjölbreytt og öflug verkefni verður 20% heildarfjármagns varið til styrkhæfra verkefna í hverjum hinna þriggja áhersluflokka. Þá renna 20% til hæst metnu styrkhæfu verkefnanna sem falla utan áhersluflokkanna, það er verkefna sem falla ekki undir neinn flokkanna þriggja. Það fjármagn sem eftir stendur rennur til þeirra styrkhæfu verkefna sem fá hæstu einkunn, hvort sem þau falla innan eða utan áhersluflokkanna.

Opnað hefur verið fyrir umsóknir í Ask mannvirkjarannsóknarsjóð. Umsóknarfrestur er til og með 26. nóvember 2026.

Umsækjendur eru hvattir til að kynna sér uppfærðar starfsreglur og tryggja að allir viðeigandi kaflar umsóknarforms séu útfylltir og umbeðnar upplýsingar liggi fyrir.

Nánari upplýsingar fást hjá Aski mannvirkjarannsóknarsjóði í netfanginu askur@hms.is.

Opið fyrir umsóknir í Ask mannvirkjarannsóknarsjóð 2026

Á þriðja ársfjórðungi má greina þó nokkuð mikla uppbyggingu í Reykjanesbæ þar sem áform eru um alls 981 íbúð í þremur deiliskipulagstillögum

Áform um uppbyggingu ferðaþjónustu á Suðurlandi eru áberandi í stærri málum eins og t.d. á ferðamanna og náttúrusvæðum þar sem eru áform um framkvæmdir til verndar og eða bæta aðstöðu fyrir ferðafólk 

770 skipulagsmál hafa komið inn á Skipulagsgátt það sem af er ári, málin eru fjölbreytt og á ólíkum stigum í ferlinu

Íbúðarbyggð algengasta viðfangsefni skipulagsmála

Langflest þeirra mála sem komið hafa inn í Skipulagsgátt í ár fjalla um íbúðarbyggð. Landbúnaður, verslun og þjónusta og frístundabyggð er líka áberandi. Listinn er ekki tæmandi en sýnir að um fjölbreytt viðfangsefni er að ræða. Jafnframt þarf að hafa í huga að oft er um að ræða blandaða landnotkun t.d. getur skipulag á landbúnaðarsvæði og á miðsvæðum snúið að uppbyggingu íbúða í einhverri mynd.

Tveir landshlutar skera sig úr varðandi fjölda skipulagsmála en það eru höfuðborgarsvæðið og Suðurland.  

Umfangsmiklar deiliskipulagsáætlanir á borði HMS á þriðja ársfjórðungi

Hér að neðan má sjá dæmi um stærri verkefni á þriðja ársfjórðungi. Skipta má málunum niður í þrjá flokka eftir tegund áforma.

Í nokkrum málum má sjá áform um að bæta aðbúnað við náttúrusvæði og vernda fyrir ágangi og eða í þeim tilgangi að bæta aðstöðu fyrir ferðafólk. Dæmi um slík áform er deiliskipulag við Þórufoss í Kjós, Landmannahelli í Rangárþingi Ytra og við Sigöldugljúfur í Rangárþingi Ytra.

Þá eru áform um ferðaþjónustuuppbyggingu í Skaftárhreppi og í Hornafirði. Má þar nefna deiliskipulag fyrir jörðina Horn, þar sem helsta aðdráttaraflið er eftirmynd af víkingaþorpi. Áform eru um fjölorkustöð og þjónustumiðstöð í Skaftafelli II, og í landi Heiðarsels í Skaftárhreppi er stefnt að uppbyggingu 220 herbergja hótels með gistiaðstöðu fyrir 500 gesti.  

Hér að neðan má sjá hlekki á einstök mál á Skipulagsgátt:

Nýtt deiliskipulag fyrir uppbyggingu ferðaþjónustu á Horni í Hornafirði

Deiliskipulag nýrrar fjölorkustöðvar og þjónustumiðstöðvar í Skaftafelli II

Deiliskipulag ferðaþjónustu, tvö hótel og gistiskála fyrir 500 gesti í landi Heiðarsels í Skaftárhreppi

Samgöngu- og innviðaverkefni voru áberandi á tímabilinu. Má þar nefna tvöföldun Suðurlandsvegar frá Bæjarhálsi að Hólmsá.

Þá voru áætlanir um stækkanir eða breytingar á þremur hafnarsvæðum. Fram komu tvær deiliskipulagsáætlanir um hesthúsasvæði. Þá eru uppi áform um stækkun gagnavers Verne Global í Reykjanesbæ.

Hér að neðan má sjá meira um einstök mál á Skipulagsgátt:

Tvöföldun Suðurlandsvegar frá Bæjarhálsi að Hólmsá

Stækkun gagnavers Verne Global í Reykjanesbæ

Stækkun hafnarsvæðis í Ölfusi til austurs

Breyting á deiliskipulagi hafnarsvæðis á Patreksfirði

Deiliskipulag hafnarsvæðis á Árskógssandi

Deiliskipulag hesthúsasvæðis á Selfossi

Breyting og stækkun á deiliskipulagi hesthúsasvæðis og golfvallar á Vorsabæjarvöllum í Hveragerði

Hér sker Reykjanesbær sig úr á tímabilinu. Þar sem á borði HMS voru þrjár deiliskipulagsáætlanir sem telja samtals 981 íbúð. Hverfin eru Suðurbrautarreitur á Ásbrú, 270 íbúða hverfi, Hlíðarhverfi 3. áfangi og Suðurbrekkureitur, Ásbrú þar sem gert er ráð fyrir allt að 219 íbúðum.

Hér að neðan má sjá einstök mál á Skipulagsgátt:

Deiliskipulag fyrir Borðeyri, verndarsvæði í byggð

Nýtt deiliskipulags miðsvæðis á Kirkjubæjarklaustri

Suðurbrautarreitur á Ásbrú, Reykjanesbæ

Skipulagsmál á þriðja ársfjórðungi

Greiningaraðilar spá meiri samdrætti í íbúðafjárfestingu í ár í kjölfar þess að verulega hefur hægt á fjölgun nýrra byggingarframkvæmda

Dregið hefur úr útlánum til byggingaraðila frá fyrsta ársfjórðungi

Samsetning íbúða í byggingu er keimlíkur framboði óseldra nýbygginga á höfuðborgarsvæðinu

Greiningardeildir bankanna hafa fært niður spár sínar um íbúðafjárfestingu frá því í vor í nýlegum þjóðhagsspám. Bankarnir gera allir ráð fyrir samdrætti í ár, en þá greinir á um þróun til næstu ára. Á sama tíma hefur dregið úr hreinum nýjum útlánum banka til byggingaraðila frá því á fyrsta ársfjórðungi. Meirihluti íbúða í byggingu er í stórum fjölbýlum, líkt og meirihluti nýrra íbúða til sölu. Niðurstöður könnunar um búsetuóskir benda aftur á móti til þess að hlutfallslega fáir sjái fyrir sér að búa í stórum fjölbýlum í framtíðinni.

Þetta er á meðal þess sem fjallað er um í nýrri mánaðarskýrslu HMS fyrir októbermánuð sem gefin var út í gær. Skýrsluna í heild sinni má nálgast með því að smella á hnappinn hér fyrir neðan.

Mánaðarskýrsla HMS fyrir október 2026

Bankarnir spá meiri samdrætti í íbúðafjárfestingu en áður

Stóru viðskiptabankarnir þrír spá allir samdrætti í íbúðafjárfestingu í ár, en eru ósammála um hvenær hún taki við sér á ný. Íslandsbanki spáir 6,4% samdrætti í ár, Landsbankinn 6,7% og Arion banki 8,2%. Munurinn á spám bankanna er þó mestur á næsta ári, þegar Íslandsbanki gerir ráð fyrir hóflegum vexti en Landsbankinn og Arion banki spá áframhaldandi samdrætti.

Greiningardeildir allra bankanna þriggja hafa fært niður spár sínar fyrir íbúðafjárfestingu í ár og á næsta ári síðan í vor. Í umfjöllun bankanna er meðal annars bent á að hæg sala nýrra íbúða og hár fjármagnskostnaður þrengi að byggingaraðilum og dragi úr svigrúmi til nýrra verkefna. Arion banki og Landsbankinn vísa jafnframt til septembertalningar HMS og fækkunar nýrra framkvæmda milli talninga.

Dregið hefur úr nýjum útlánum til byggingaraðila

Hrein ný útlán banka til byggingarstarfsemi og mannvirkjagerðar námu alls 1,5 milljörðum króna í ágúst síðastliðnum. Verulega hefur dregið úr nýjum útlánum til byggingaraðila á undanförnum mánuðum, en hrein ný útlán frá apríl fram í ágúst námu um 18 milljörðum króna á föstu verðlagi samanborið við um 52 milljarða króna á frá nóvember fram í mars.

Þrátt fyrir að hrein ný útlán banka til byggingaraðila hafi dregist saman frá fyrsta ársfjórðungi þessa árs hafa útlán frá mars til ágúst verið meiri að umfangi heldur en á sama tíma í fyrra. Miðað við fast verðlag var fjárhæð hreinna nýrra útlána á tímabilinu tæplega 13% hærri í ár en í fyrra.

Meirihluti íbúða í byggingu og nýrra íbúða til sölu er í stórum fjölbýlishúsum

Samsetning íbúða í byggingu og nýrra íbúða til sölu á höfuðborgarsvæðinu er keimlík. Meirihluti íbúðanna, eða 64 til 65%, er í stórum fjölbýlum, þ.e. fjölbýlum með 17 eða fleiri íbúðum í stigagangi. Næst flestar, eða í kring um 19 til 22% eru í meðalstórum fjölbýlum, með 9-16 íbúðum í stigagangi en um 5 til 6% eru í smærri fjölbýlum, með 5-8 íbúðum í stigagangi, líkt og sjá má á myndinni hér að neðan.

Til hliðsjónar voru svarendur í könnun HMS um búsetu- og skipulagsóskir á höfuðborgarsvæðinu frá byrjun árs 2026 spurðir hvernig þeir telja sig munu búa eftir fimm ár. Samkvæmt könnuninni töldu 6% svarenda að þeir muni búa í stóru fjölbýli í framtíðinni, á meðan 25% þeirra töldu sig munu búa í einbýli og 20% þeirra töldu sig munu búa í raðhúsi eða parhúsi. Samsetning nýrra íbúða til sölu og í byggingu fer því ekki að öllu leyti saman við væntingar svarenda um framtíðarbúsetu.

Horfur um íbúðafjárfestingu hafa versnað

Endurreikningur húsnæðisbóta byggir á nýjustu tekju- og eignaupplýsingum frá Skattinum

Húsnæðisbætur eru endurreiknaðar fjórum sinnum á ári samkvæmt lögum

Lykiltölur HMS

Landið allt

Lykiltölur HMS

Fréttir

Íbúðauppbygging á Vestfjörðum þarf að halda í við fólksfjölgun

Brýn þörf á bættri æfingaaðstöðu fyrir slökkvilið landsins

Rb-blað mánaðarins: Gólfhitakerfi

Opið fyrir umsóknir í Ask mannvirkjarannsóknarsjóð 2026

Skipulagsmál á þriðja ársfjórðungi

Horfur um íbúðafjárfestingu hafa versnað

HMS endurreiknaði húsnæðisbætur þann 20. október

Fréttir

Íbúðauppbygging á Vestfjörðum þarf að halda í við fólksfjölgun

Brýn þörf á bættri æfingaaðstöðu fyrir slökkvilið landsins

Rb-blað mánaðarins: Gólfhitakerfi

Opið fyrir umsóknir í Ask mannvirkjarannsóknarsjóð 2026

Skipulagsmál á þriðja ársfjórðungi

Horfur um íbúðafjárfestingu hafa versnað

HMS endurreiknaði húsnæðisbætur þann 20. október

Opið fyrir umsóknir til 26. nóvember 2026

Opið fyrir umsóknir til 26. nóvember 2026

Viðburðir á vegum HMS

Þróun og framtíðarhorfur íbúðamarkaðar, bygginga- og skipulagsmála á Austurlandi

Skipulagsdagurinn 2026

Nýsköpun á málefnasviðum HMS